Tekstür analiz cihazı

Yük hücreleri	10 · 20 · 50 · 100 · 250 · 500 N
Çözünürlük	0,001 N (10–100 N) · 0,01 N (250–500 N)
Hız	0,1 – 10 mm/s, ±%0,2
Hareket	200 mm, 0,1 mm çözünürlük
Modlar	Basma, gevşeme, çekme, TPA, penetrometri

Ürün tanımı

Tekstür analiz cihazı, bir ürünün fiziksel yapısını kuvvet ölçümüyle sayısallaştırır. Sertlik, elastikiyet, yapışkanlık, çiğnenebilirlik ve kırılganlık gibi duyusal nitelikler, ölçülebilir kuvvet-mesafe verisine dönüştürülür.

Cihaz basma ve çekme yönünde çalışır. Ölçüm probu numuneye tanımlı hızda iner, tanımlı derinliğe kadar bastırır ve kuvvet-mesafe eğrisi kaydedilir. Eğri üzerinden hesaplanan büyüklükler, ürünün yapısal özelliklerini tanımlar.

Duyusal panel değerlendirmeleri öznel ve pahalıdır; panelin her seferinde aynı sonucu vermesi de beklenemez. Tekstür analizi, aynı özellikleri sayısal ve tekrarlanabilir biçimde ölçer. Panel tamamen ortadan kalkmaz, ancak rutin kontrol cihazla yapılır.

Yük hücresi değiştirilebilir. 10 N'lık hücre ile çok yumuşak ürünlerde 0,001 N çözünürlükte ölçüm yapılırken, 500 N'lık hücre ile sert ve dirençli numuneler ölçülür. Doğru hücre seçimi, ölçüm kalitesini belirleyen ilk adımdır.

Çalışma modları

Basma

Prob numuneye tanımlı derinliğe kadar bastırılır. Ölçülen maksimum kuvvet, sertliğin göstergesidir. En yaygın kullanılan moddur.

Gevşeme

Numune belirli bir deformasyonda tutulur ve kuvvetin zamanla düşüşü izlenir. Viskoelastik davranışın göstergesidir; jel ve hamur sistemlerinde kullanılır.

Çekme

Prob numuneden uzaklaşırken kuvvet ölçülür. Yapışkanlık ve uzayabilirlik bu modda belirlenir. Yapıştırıcılarda ve jel sistemlerinde tercih edilir.

TPA döngüsü

Tekstür profil analizi, numuneyi iki kez arka arkaya sıkıştırır. Elde edilen çift tepeli eğriden sertlik, yapışkanlık, elastikiyet, kohezyon, sakızımsılık ve çiğnenebilirlik hesaplanır. Gıda sektöründe en yaygın kullanılan analiz yöntemidir.

Penetrometri

İnce bir prob numuneye batırılır; batma direnci ölçülür. Meyve olgunluğu, jel sertliği ve macun kıvamı bu modda değerlendirilir.

Modların tamamı aynı cihazda bulunur. Ölçüm metodu kaydedilir; aynı ürün her seferinde aynı prob, hız ve derinlikle ölçülür.

Prob ve aparat seçimi

Sonucu belirleyen ikinci unsur probdur. Prob geometrisi, ölçülen büyüklüğü doğrudan tanımlar; aynı numune farklı problarla farklı sonuç verir.

Silindirik problar: Genel amaçlı basma ölçümleri; çap seçimi numune boyutuna göre yapılır.
İğne ve konik problar: Penetrometri; jel, tereyağı ve macun kıvamındaki ürünler.
Bıçak ve kesme aparatları: Et, sebze ve hamur ürünlerinde kesme direnci.
Üç nokta eğme aparatı: Bisküvi, kraker ve gevrek ürünlerde kırılganlık.
Ekstrüzyon hücreleri: Akışkan ve yarı katı ürünlerde geri ekstrüzyon.
Çekme kavramaları: Film, jel ve yapıştırıcılarda uzama ve kopma.

Özel prob üretimi mümkündür; malzeme, biçim ve ölçü numune tipine göre belirlenir. Entegre döner tabla Ø160 mm'dir; aparat bağlama tablası 120 × 220 mm ölçüsündedir.

Kullanım alanları

Gıda: Ekmek ve unlu mamullerde yumuşaklık, ette gevreklik, peynirde kesilebilirlik, jelibonda elastikiyet, çikolatada kırılganlık.
Kozmetik: Krem ve stick ürünlerde yayılabilirlik ve sertlik.
İlaç: Tablet sertliği, jel ve merhem kıvamı, film kaplama dayanımı.
Ambalaj: Film ve kapak sistemlerinde açma kuvveti ve yırtılma direnci.
Polimer ve yapıştırıcı: Yapışkanlık, kopma dayanımı ve elastik geri dönüş.

Teknik özellikler

Yük hücreleri	10 N · 20 N · 50 N · 100 N · 250 N · 500 N
Çözünürlük	0,001 N (10–100 N) · 0,01 N (250–500 N)
Doğruluk	Tam skalanın %0,5'i
Hız	0,1 – 10 mm/s, ±%0,2
Hareket	200 mm, 0,1 mm çözünürlük
Çalışma modları	Basma, gevşeme, çekme, TPA döngüsü, penetrometri, göreli basma
Sıcaklık	PT100, -50 °C … +300 °C
Döner tabla	Ø160 mm, yükseklik ayarlı
Aparat tablası	120 × 220 mm
Ekran	7 inç renkli dokunmatik
Veri çıkışı	RS232, USB; PCL/5 uyumlu yazıcı
Kalibrasyon	Yük hücresi sınıfına göre kalibrasyon kitleri
Ölçüler	Ø610 × G340 × Y710 mm
Ağırlık	25 kg
Besleme	90–240 VAC, 50/60 Hz

Değerler üreticinin yayımladığı teknik dokümanlardan alınmıştır. Konfigürasyona göre değişiklik gösterebilir; teklif öncesinde güncel veri sayfasıyla teyit edilir.

Sıkça sorulan sorular

TPA analizi neyi ölçer?

Tekstür profil analizi, numuneyi iki kez sıkıştırarak sertlik, yapışkanlık, elastikiyet, kohezyon, sakızımsılık ve çiğnenebilirlik değerlerini tek çalışmada hesaplar. Gıda sektöründe duyusal niteliklerin sayısallaştırılmasında standart yöntemdir.

Hangi yük hücresini seçmeliyim?

Ölçülen kuvvet, hücrenin tam skalasının %10 ile %90'ı arasında kalmalıdır. Çok yumuşak ürünlerde 10 N, sert ve dirençli numunelerde 250 N veya 500 N hücre kullanılır. Farklı ürün gruplarıyla çalışılıyorsa birden fazla hücre önerilir; hücre değiştirilebilir.

Prob seçimi sonucu etkiler mi?

Doğrudan etkiler. Aynı numune, farklı geometrideki problarla farklı kuvvet değerleri verir. Bu nedenle prob, hız ve derinlik bir metot olarak tanımlanır ve tüm ölçümlerde aynı tutulur.

Duyusal panelin yerini alır mı?

Rutin kontrolde büyük ölçüde alır. Panel tüketici algısını ölçer, cihaz fiziksel yapıyı ölçer. Doğru yaklaşım, panel sonuçlarıyla cihaz sonuçları arasında bir kez ilişki kurup sonrasında rutin kontrolü cihazla yürütmektir.

Özel prob yaptırılabilir mi?

Evet. Malzeme, biçim ve ölçü numune tipine göre belirlenerek özel prob üretilebilir. Standart dışı numune geometrilerinde bu yol izlenir.

Sonuçlar nasıl raporlanır?

Ölçüm metotları cihazda saklanır; sonuçlar USB bellek ile dışa aktarılır veya PCL/5 uyumlu yazıcıya gönderilir. Opsiyonel yazılımla bilgisayardan kumanda ve ileri veri işleme mümkündür.

Ölçüm doğruluğu nedir?

Kuvvet ölçümünde tam skalanın %0,5'i, hız kontrolünde ±%0,2 doğruluk sağlanır. Hareket çözünürlüğü 0,1 mm'dir.